Ý tưởng

Văn Hóa Gạch

Các nhà khảo cổ coi gạch là dấu ấn thời gian, chứng tích của các nền văn minh văn hóa. Nhà mỹ học thưởng thức hoặc ký thác vào gạch những cảm hứng nghệ thuật của mình. Nhà kiến trúc xây dựng thì quan tâm đến các thông số kỹ thuật. Nhà sản xuất coi gạch là đứa con tinh thần. Còn đối với người sử dụng thì gạch như một người bạn gắn bó lâu dài: gạch xây đặt nền móng vững chắc, bao bọc cho ngôi nhà của ta; ngói che mưa, nắng cho tổ ấm gia đình ta; gạch lát nền, gạch ốp tường, gạch sân vườn làm đẹp môi trường sống của ta và ta phải tiếp xúc thường xuyên với nó. Do đó, Gạch không phải là vật vô tri mà còn có mối quan hệ mật thiết với cuộc sống của con người.

Ăn, mặc và ở là ba nhu cầu lớn của loài người liên tục phát triển từ thời nguyên thủy cho đến thời đại kỹ thuật số ngày nay. Trong đó gạch là vật liệu xây dựng cơ bản được phát minh và sử dụng hàng ngàn năm trước Công nguyên để phục vụ cái ở. Những hiện vật xưa nhất có niên đại cách đây gần 7.500 năm đã được tìm thấy trong những di chỉ tại Cayonu,thuộc lưu vực sông Tigris. Gạch là một bước tiến quan trọng đối với sự phát triển của loài người vì Khi con người biết sử dụng gạch để xây dựng nhà cửa, thành quách, lâu đài, cung điện… có nghĩa là họ đã đọan tuyệt với đêm dài của thời kỳ hang động để bước vào những nền văn minh, văn hóa rực rỡ.

Còn tại Việt Nam, người dân biết sản xuất gạch xây dựng từ thời Bắc thuộc nhưng theo các tài liệu chính thức thì phải đến thế kỷ thứ X nghề làm gạch ở nước ta mới phát triển đến đỉnh cao.Trước đó,từ thế kỷ thứ VII người Chăm ở phía Nam nước Đại Việt đã xây dựng được những công trình kiến trúc bậc thầy bằng chính loại gạch Champa do họ sản xuất. Một trong số đó là các tháp Chàm tại Thánh địa Mỹ Sơn thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của thế giới. Ngoài ra vào năm 2007, các nhà khảo cổ Việt Nam cũng phát hiện được ở huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi dấu tích của một lò nung gạch Champa có niên đại từ thế kỷ thứ VIII. Vì gạch gắn liền với đời sống của con người nên đối với các nhà khảo cổ, mỗi loại gạch mang dấu ấn của một nền văn hóa. Mỗi viên gạch bị sứt mẻ,vỡ vụn của những công trình kiến trúc là một vết thương, sự suy thoái của một nền văn hóa.

Gạch được làm từ đất, một nguồn nguyên liệu vô tận, rất gần gũi, ngay dưới chân và trong tầm tay của con người. Trong thành phần của đất có các kim loại, có chất mùn do cây cỏ bị phân hủy, có nước và khi nung lên thành gạch phải dùng đến lửa ở nhiệt độ cao. Đó là 5 yếu tố Kim,  Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ nằm trong kết cấu viên gạch, thể hiện sự kết hợp hài hòa của nguyên lý Ngũ Hành trong thuyết Phong Thủy của người xưa. Ngoài ra gạch còn có các đặc tính như độ rắn cao, độ bền vững khi chịu áp suất cao, khả năng cách nhiệt, cách âm tốt,cách âm… Với tất cả các ưu điểm trên, cho đến nay, gạch vẫn là vật liệu an toàn và thân thiện nhất với đời sống của chúng ta.

Ngày nay, khi nhu cầu con người trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa có những yêu cầu ngày càng cao thì gạch phải được sản xuất theo các tiêu chí: nhanh, nhiều, tốt, đẹp và rẻ mới đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng và đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Máy móc đã thay thế bàn tay của thợ thủ công trong hầu hết các công đọan sản xuất gạch. Các lò nung gạch bằng củi được thiết kế lại để đốt bằng dầu, bằng khí. Ngoài gạch xây dựng còn có các chủng loại gạch men, gạch granite, gạch bông… mẫu mã phong phú, đa dạng.Vật liệu sản xuất gạch cũng được cải tiến không ngừng, không chỉ có đất ,đá mà còn có sắt, nhôm, kính, công nghệ nano…Vì vậy, khái niệm về văn hóa gạch không chỉ là con số niên đại lịch sử mà còn bao gồm các thông số kỹ thuật, thị hiếu thẫm mỹ, chỉ số cạnh tranh thương mại…

Gạch không biết nói nhưng vẫn có ngôn ngữ riêng của nó. Chính những người sản xuất, người bán và người mua phải hiểu và hiển thị được thứ ngôn ngữ ấy trên từng viên gạch.

Bài viết khác